İran'dan Kritik Hamle: Füzelerde 2 Bin Kilometre Menzil Sınırı Kaldırıldı

İran Devrim Muhafızları Ordusu, balistik füzeler için uyguladığı 2 bin kilometrelik menzil sınırını kaldırdığını duyurdu. Karar, İran'ın Avrupa'daki ABD askeri üslerini hedef alabilecek daha uzun menzilli füzelere yönelip yönelmeyeceği tartışmasını beraberinde getirdi. Tahran yönetiminin açıklaması, ABD ve İsrail ile çatışmaların yeniden başlayabileceğine ilişkin endişelerin sürdüğü ve diplomatik girişimlerin hız kazandığı bir dönemde geldi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, balistik füzelerin menziline yönelik yıllardır uyguladığı 2 bin kilometrelik gönüllü sınırlamayı kaldırdığını açıkladı.

Devrim Muhafızları Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Mohebbi, 7 Kasım'da Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, füze menziline ilişkin kısıtlamanın artık geçerli olmadığını belirtti.

Mohebbi, "Bu sınırlama bizim için kaldırıldı" ifadelerini kullanırken İran'ın halihazırda 2 bin kilometrenin üzerinde menzile sahip operasyonel füzeler bulundurup bulundurmadığına ilişkin bilgi vermedi.

İran'ın askeri kapasitesini açıklamalarla değil, sahadaki uygulamalarla göstereceğini söyleyen Mohebbi, ülkesinin askeri doktrininde daha saldırı odaklı bir yaklaşım benimsediğinin mesajını verdi.

HAMANEY'DEN "COĞRAFİ SINIR OLMAKSIZIN KARŞILIK" TALİMATI

Karar, İran lideri Mücteba Hamaney'in ABD ve İsrail'den gelebilecek tehditlere karşılık verilmesi konusunda coğrafi sınırlama tanınmayacağını açıklamasından günler sonra geldi.

Hamaney, İran'a yönelik her türlü tehdidin düzeyi ne olursa olsun karşılıksız bırakılmaması gerektiğini belirtti.

İran lideri ayrıca ABD ile yaşanan "ne savaş ne barış" durumunun sona erdirilmesi gerektiğini savundu.

Açıklamalar, Hürmüz Boğazı'nda devam eden belirsizlik ve ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası nedeniyle bölgesel gerilimin sürdüğü bir dönemde yapıldı.

İRAN FÜZELERİ HANGİ ÜLKELERE ULAŞABİLİR?

İran'ın daha önce uyguladığı 2 bin kilometrelik menzil sınırı bile geniş bir coğrafyayı kapsıyordu.

Bu menzildeki füzeler, fırlatma noktalarına bağlı olarak Arap Yarımadası'nın tamamına, Doğu Akdeniz ülkelerine, Mısır'ın büyük bölümüne ve Avrupa'nın güneydoğusundaki bazı bölgelere ulaşabilecek kapasitede.

Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Sırbistan'ın bazı bölgeleri de bu menzil kapsamında bulunuyor.

Dolayısıyla yeni kararın Körfez ülkeleri açısından kısa vadede büyük bir değişiklik yaratması beklenmiyor. Bu ülkeler zaten İran'ın mevcut füze menzili içerisinde yer alıyor.

Ancak menzil sınırının kaldırılması, İran'ın ülkenin doğusundan daha uzak hedeflere ulaşabilen füzeler konuşlandırmasına ve Avrupa'daki ABD askeri tesislerine yönelik askeri seçeneklerini genişletmesine olanak sağlayabilir.

Bununla birlikte karar, İran'ın daha uzun menzilli füzeleri halihazırda operasyonel olarak kullanabildiği anlamına gelmiyor.

Associated Press'in aktardığına göre, İran'ın 2 bin kilometreyi aşan menzile sahip operasyonel balistik füzelere sahip olduğu henüz doğrulanmış değil.

AVRUPA'DAKİ ABD ÜSLERİ HEDEF OLABİLİR Mİ?

İran'ın yeni kararı, özellikle Avrupa'daki ABD askeri üslerinin güvenliğine ilişkin tartışmaları artırdı.

İngiltere, mart ayında İran'ı Hint Okyanusu'ndaki ortak ABD-İngiltere askeri üssü Diego Garcia'ya füze fırlatmakla suçlamıştı.

İran'a yaklaşık 4 bin kilometre uzaklıkta bulunan üsse yönelik saldırı iddiasını reddeden Tahran yönetimi, olayın İsrail tarafından düzenlenen bir provokasyon olduğunu savunmuştu.

Öte yandan İngiltere, Fransa ve Almanya, 2019 yılında yaptıkları teknik değerlendirmelerde İran'ın Hürremşehr füzesinin daha hafif savaş başlığı taşıyan bir versiyonunun yaklaşık 3 bin kilometre menzile ulaşabileceğini belirtmişti.

ABD'li yetkililer de İran'ın uzay programında kullandığı teknolojilerin kıtalararası balistik füze geliştirmek amacıyla kullanılabileceği uyarısında bulunmuştu.

Ancak İran'ın mevcut envanterinde doğrulanmış bir kıtalararası balistik füze bulunmuyor.

"4 BİN KİLOMETREYE ÇIKARSA AVRUPA'NIN BÜYÜK BÖLÜMÜ MENZİLE GİRER"

İranlı güvenlik analisti Muhammed Taheri, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, füze menzilini artırmanın teknik açıdan İran için artık önemli bir engel oluşturmadığını öne sürdü.

Taheri, 2010'lu yılların ortalarından itibaren 2 bin kilometrenin üzerinde menzile ulaşabilecek teknolojik kapasitenin geliştirildiğini savundu.

İranlı analist, "Menzili 4 bin kilometreye çıkarırsak Avrupa'nın büyük bölümünü ve Kuzey Afrika'nın önemli bir kısmını füzelerimizin menziline alabiliriz" dedi.

Taheri ayrıca İran'ın diplomatik ilişkileri nedeniyle bugüne kadar gözettiği coğrafi sınırlamaları savaş koşullarında terk edebileceğini belirtti.

Bu açıklamalar, İran'ın askeri kapasitesine ilişkin değerlendirmeleri yansıtsa da söz konusu menzillere sahip füzelerin operasyonel olarak konuşlandırıldığına ilişkin bağımsız doğrulama bulunmuyor.

BULGARİSTAN'A ABD ÜSLERİ NEDENİYLE UYARI

Tahran yönetimi, Avrupa'daki ABD askeri faaliyetlerine karşı daha önce de uyarılarda bulunmuştu.

İran, nisan ayında Bulgaristan'a diplomatik nota göndererek ülkesindeki havaalanlarının İran'a yönelik Amerikan askeri operasyonlarında kullanılmamasını istemişti.

Bulgaristan Parlamentosunun temmuz ayında Bezmer Hava Üssü'nde sekiz adede kadar ABD KC-135 yakıt ikmal uçağının konuşlandırılmasına izin vermesi de Tahran'ın tepkisini çekmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Bulgaristanlı yetkililerin bu kararın sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini söylemişti.

Financial Times'ın ağustos ayında yayımladığı haberde ise İranlı iki kaynak, Bulgaristan gibi ülkelerdeki Amerikan üslerinin olası hedefler arasında değerlendirildiğini ileri sürmüştü.

İNGİLTERE'DEKİ ÜSLERDE GÜVENLİK ENDİŞESİ

İngiltere'deki Amerikan askeri tesislerine yönelik tehdit iddiaları da son dönemde gündeme geldi.

İngiliz istihbarat yetkilileri, İran'ın Avrupa'daki askeri üslere yönelik faaliyetlerini artırdığını öne sürdü.

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, Amerikan bombardıman uçaklarının İran operasyonlarında kullandığı RAF Fairford Hava Üssü'ne yönelik şüpheli bir planın arkasında büyük olasılıkla Devrim Muhafızlarının bulunduğunu savundu.

İran ise iddiaları reddederek olayın kendisini suçlamak amacıyla düzenlenmiş bir provokasyon olduğunu ileri sürdü.

Wall Street Journal'ın haberine göre ABD ordusu, İran kaynaklı tehdit endişelerinin ardından İngiltere'deki RAF Mildenhall Üssü'nden de bazı uçaklarını tahliye etti.

Yakıt ikmal uçaklarının Almanya ve başka noktalara taşındığı belirtildi.

İngiltere Savunma Bakanlığı ise uçakların yer değiştirmesinin nedenini doğrulamadı ve askeri varlıkların operasyonel gereksinimlere göre düzenli olarak farklı üslere konuşlandırıldığını açıkladı.

İRAN NEDEN ŞİMDİ HAREKETE GEÇTİ?

Tahran yönetimi, ABD ve İsrail'in yeni saldırılar düzenlemesi halinde askeri karşılığın daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceği mesajını veriyor.

Aynı zamanda İran, daha önce gönüllü olarak uyguladığı menzil sınırını gelecekteki müzakerelerde yeniden kabul edebileceği bir başlık haline getirebilir.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Washington'da yaptığı görüşmenin ardından çatışmaların sona erdirilmesi konusunda olumlu ilerleme sağlandığını söylemesi de diplomatik temasların sürdüğünü gösterdi.

Devrim Muhafızları Sözcüsü Mohebbi, füze menziline ilişkin açıklamalarının yanı sıra İran'ın nükleer doktrinini değiştirmeye karar vermesi halinde gerekli hazırlıkların yapılabileceğini de söyledi.

İran'ın balistik füze programı, uzun yıllardır Batılı ülkeler ile Tahran arasındaki anlaşmazlıkların başında geliyor.

2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP), İran'ın nükleer faaliyetlerine sınırlamalar getirilmesi karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngörüyordu.

Anlaşmayı destekleyen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2231 sayılı kararı da İran'ın balistik füze faaliyetlerine ilişkin hükümler içeriyordu. Bu hükümler kapsamında uygulanan füze kısıtlamaları Ekim 2023'te sona erdi.

ABD Başkanı Trump, Şubat 2026'da başlatılan savaşın temel hedefleri arasında İran'ın nükleer programını ve füze kapasitesini ortadan kaldırmayı göstermişti.