GELECEĞİN TÜRKİYE’Sİ VE YAPISAL REFORMLAR (YAZI DİZİSİ — 12. GÜN)

GELECEĞİN TÜRKİYE’Sİ VE YAPISAL REFORMLAR (YAZI DİZİSİ — 12. GÜN)

Türkiye Ekonomisinde Üretim ve Turizm Devrimi
Mustafa GÖZAYDIN                                                                                                                                                                                                                                26 Ağustos 2026

Cari Açık Panzehri: İthal Ara Malını Ülkede Üretme ve Enerjide Sürdürülebilirlik Stratejisi

Değerli okurlar, yazı dizimizin onikinci gününde, Türkiye ekonomisinin büyüme dönemlerinde karşı karşıya kaldığı en büyük kronik kırılganlığı, yani cari açık sorununu ele alıyoruz. Ekonomimizin kalıcı bir istikrara kavuşması, borçla veya spekülatif sıcak parayla finanse edilen geçici büyüme modelleriyle değil, dış ticaretteki yapısal açığı kökten çözecek üretim hamleleriyle mümkündür. Kalkınma programımızın bu alandaki stratejisi nettir: İthalata bağımlı büyümek yerine, içeride üreterek cari fazla veren bir ekonomik modele geçiş.

1. İthal Ara Malların ve Ham Maddelerin Yerlileştirilmesi
   Sanayi üretimimizin en büyük yapısal tıkanıklığı, ihraç ettiğimiz ürünlerin üretiminde bile yüksek oranda ithal ara mala bağımlı olmamızdır. Bu sarmalı kırmak amacıyla, en çok ithal ettiğimiz stratejik ara mallar, kimyevi ürünler ve sanayi ham maddeleri belirlenerek içeride üretilmesi için özel yatırım bölgeleri kurulacaktır. Kurulacak güçlü bir "Kalkınma Bankası" finansmanıyla, yerli imalatçılara sıfır faizli, uzun vadeli makine, ekipman ve ham madde kredileri sağlanacaktır. Sanayicimizin ithal girdilere bağımlılığı azaldıkça, üretim ve ihracat artarken cari açık kendiliğinden kapanacaktır.
2. Enerjide Dışa Bağımlılığın Yenilenebilir Kaynaklarla Azaltılması
   Cari açığımızın en büyük maliyet kalemini Rusya ve İran gibi ülkelerden ithal edilen pahalı doğal gaz ve petrol oluşturmaktadır. Enerjide tam bağımsızlığı sağlamak adına, ülkemizin en büyük zenginliği olan güneş, rüzgâr ve jeotermal gibi yerli ve yenilenebilir kaynaklara yönelik yatırımlar devlet eliyle kısa sürede 3 katına çıkarılacaktır. Fabrikaların ve tarım kooperatiflerinin kendi çatılarında ya da arazilerinde güneş paneli kurmasının önündeki tüm ruhsat, harç ve bürokratik engeller kaldırılacaktır. Enerji üretiminde yerli kaynakların payı %80’in üzerine çıkarılarak milyarlarca dolarlık enerji ithalatı yükü bütçeden silinecektir.
3. Turizm Gelirlerinin Çeşitlendirilmesi, 12 Aya Yayılması ve Yeni Nesil Turizm Modellerinin Teşviki
   Cari açığın kapatılmasında en güçlü döviz girdisi sağlayan hizmet sektörü olan turizm, sadece 3 aylık yaz mevsimine ve Antalya-Muğla hattına sıkıştırılmayacaktır. Anadolu’nun tamamında gastronomi, kültür, inanç, doğa ve termal sağlık turizmi modelleri devlet teşvikleriyle desteklenecektir. Sektörün katma değerini artırmak amacıyla, turisti tesis dışına çıkmaya özendirmeyen geleneksel "her şey dahil" sisteminin ağırlığı; yeni nesil vergilendirme politikaları, yerel esnafla iş birliği şartına bağlı teşvik kriterleri ve sürdürülebilir turizm normları ile kademeli olarak azaltılacaktır. Turistlerin yerel ekonomiyle, kültürel alanlarla ve çevre esnafıyla doğrudan etkileşime girmesini sağlayan "oda-kahvaltı" veya "deneyim odaklı" konaklama modelleri devlet tarafından öncelikli olarak desteklenecektir. Böylece turistin doğrudan yerel ticarete entegre olması sağlanarak çevre esnafının ve mikro işletmelerin gelirleri artırılacak, ülke içindeki döviz çarpan etkisi en üst seviyeye çıkarılacaktır. Turizmi 12 aya yayarak katma değeri yüksek, nitelikli turist profili hedeflenecek; böylece turizmden elde edilen döviz gelirleri kalıcı olarak artırılarak makroekonomik dengeye güçlü bir destek verilecektir.